Begrippenlijst

Alzheimer
Alzheimer is een aandoening van de hersenen. Een belangrijk symptoom zijn de zogenaamde plaques. Plaques zijn kluwen eiwitten die normaal gesproken worden opgeruimd maar bij de getroffene tussen de zenuwcellen of in de wand van bloedvaten in de hersenen neerslaan. Ze belemmeren de communicatie tussen de zenuwcellen en tasten zo het geheugen en denken aan.
adrenaline
Adrenaline of epinefrine is een neurotransmitter en hormoon geproduceerd in de bijnier en sommige zenuwcellen. Adrenaline komt in grote hoeveelheden vrij bij angst en stress maar ook bij woede, kou, hitte, pijn en fysieke arbeid. Adrenaline is schadelijk als het in te grote hoeveelheden of te langdurig vrijkomt. Een adrenalineverslavingkan ernstige schade aanrichten, maar in sommige gevallen is het noodzakelijk dat de stof wordt aangemaakt omdat het de alertheid verhoogt en meer energie geeft.
aspartaam
Kunstmatige zoetstof die 200 keer zoeter is dan suiker, E-nummer E951. Veel toegepast in koude light producten en frisdrank. Valt boven de 25 graden Celsius uiteen. Aspartaam wordt in uw lichaam omgezet in de bouwstenen waaruit het gemaakt is: asparaginezuur en fenylalanine. Asparaginezuur wordt in uw lichaam omgezet in aspartaat. Aspartaat is een stimulerende neurotransmitter.
aspartaat
Zie aspartaam
ADP
Adenosine-di-fosfaat, zie ATP.
ATP
Adenosine-tri-fosfaat of ATP is een verbinding van adenine (de A uit DNA en RNA), plus een monosacharide genaamd ribose en drie (tri) fosfaatgroepen (P). ATP is een belangrijke drager van energie binnen de cel en maakt allerlei chemische omzettingen mogelijk. Om energie te leveren splitst ATP één fosfaatgroep af. ATP verandert dan in ADP; adenosine-di-fosfaat plus één losse fosfaatgroep (P).
aldosteron
Aldosteron is een hormoon wat in uw bijnier gemaakt wordt en verantwoordelijk is voor de regulering van uw bloeddruk. Aldosteron reguleert de uitwisseling van natrium en kalium.
alfa- linoleenzuur
Alfa Linoleenzuur (ALA) is een omega-3-vetzuur wat uw lichaam niet zelf kan maken. ALA zit onder andere in raapzaad, lijnzaad en walnoten. Uw lichaam kan deze stof omzetten in andere vetzuren zoals EPA en DHA. Maar het is onduidelijk hoeveel ALA uw lichaam kan omzetten. EPA en DHA zitten ook in vette vis.
ADHD
ADHD (attention deficit hyperactivity disorder), ook wel aandachtstekort-hyperkinetische stoornis of aandachtstekort-hyperactiviteitstoornis genoemd, is verzamelnaam een aantal symptomen. Kenmerkend zijn impulsief gedrag, concentratieproblemen, rusteloosheid en leermoeilijkheden. De symptomen beginnen in de kindertijd en werken veelal belemmerend bij het dagelijks maatschappelijk functioneren.
aminozuur
Organische verbinding van koolstof, zuurstof, waterstof en stikstof. In uw lichaam vormen twintig verschillende aminozuren alle eiwitten waar u uit bent opgebouwd.
biomarker
Meetbare indicator voor een biologisch proces
burn out
Psychologische term uit de jaren 70 voor een verzameling ernstige lichamelijke en psychische symptomen. Psychische symptomen: concentratieverlies, besluiteloosheid, angst- en paniekklachten, geheugenproblemen, nergens zin in, wantrouwen, snel kwaad, etc. Lichamelijke symptomen: constant moe, slapeloosheid, uitputting, pijn in de spieren, spanning in de buikstreek, hoge ademhaling, vergeetachtig, hoge hartslag, hoge bloeddruk etc. Negeren van de klachten kan leiden tot psychose, hartfalen of zelfdoding.
Cytostatica
Verzameling van medicijnen die gebruikt worden bij de behandeling van kanker.
cortisol
Een soort bijnierschorshormoon wat betrokken is bij de omzetting van eiwitten en vetten in glucose.
cholesterol
Vetachtige stof en essentiële bouwsteen van uw celmembraan, hormonen, vitamine D en gal. Belangrijk onderdeel van de isolatie om uw zenuwzezels (Meyline).
calcium
Calcium (Ca) is een mineraal wat nodig is voor de opbouw en onderhoud van uw botten en gebit en voor de werking van uw zenuwstelsel , spieren en bloedstolling. Uw skelet bevat 99% van alle calcium in uw lichaam.
CO-enzym Q10
Vitamine achtige stof die (samen met vitamine E en magrnesium) noodzakelijk is voor het produceren van de energiedrager ATP.
Corticosteroïden
Verzamelnaam voor een groep kunstmatige chemische varianten op het bijnierschorshormoon. Corticosteroïden zijn gericht op de onderdrukking van lichamelijke reacties bij ontsteking en infecties.
chroom
Chroom of chromium (Cr) heeft een belangrijke rol bij een optimale werking van insuline en de handhaving van uw bloedsuikergehalte en ook uw vetstofwisseling.
chromium picolinaat
Organische gebonden vorm van chroom.
depressie
Depressie is een benaming voor een stemmingsstoornis die zich kenmerkt door een verlies van levenslust of zware neerslachtigheid.
DHA
Docosahexaeenzuur is een meervoudig onverzadigd vetzuur (omega-3). DHA wordt in uw lichaam omgezet naar docosanoïden. Een van de belangrijkste vetzuren in sperma en de celwand van hersenweefsel en een belangrijk bestanddeel van uw netvlies. Veelal gewonnen uit vette vis. Uw lichaam maakt in beperkte mate DHA uit een ander omega 3 vetzuur: ALA of alfa-linoleenzuur.
enzym
Eiwit in of buiten de cel wat reacties versneld zonder daarbij zelf verbruikt te worden.
eicosanoïden
Verzamelnaam voor lokaal werkende weefselhormonen die ontstekingsremmend werken.
Electrolyten
Opgeloste zouten gesplitst in ionen als calcium, kalium, natrium, magnesium, chloride, etc.
Exiterende neurotransmitter
Signaalstof tussen twee zenuwcellen die de activiteit van de zenuwcellen stimuleert.
EPA
Eicosapentaeenzuur is een meervoudig onverzadigd vetzuur (omega-3). EPA is de voorloper van eicosanoïden, prostaglandinen, leukotrinen en tromboxanen. Veelal gewonnen uit vette vis. Uw lichaam maakt in beperkte mate EPA uit een ander omega 3 vetzuur: ALA of alfa-linoleenzuur.
fructose
Enkelvoudige suiker of monosacharide, van nature in kleine hoeveelheden aanwezig in vruchten. Fructose is 2,5 maal zoeter dan glucose en 1,7 keer zoeter als gewone kristalsuiker (sacharose). Kristalsuiker bestaat uit gelijke delen fructose en glucose.
glutamaat
Neurotransmitter met een stimulerende werking op de activiteit van de zenuwcel, exciterende neurotransmitter.
GABA
Gamma-aminoboterzuur, neurotransmitter met een remmende werking op de activiteit van de zenuwcel, inhiberende neurotransmitter.
glutathion
Glutathion (GSH) is een belangrijke antioxidant van uw lichaam door vrije radicalen (reactieve zuurstofdeeltjes) te neutraliseren.
homocysteïne
Exiterende neurotransmitter.
HDL
HDL of High Density Lipoproteïne is een complex molecuul dat vette, niet oplosbare, stoffen door het bloed transporteert, neemt cholesterol op en transporteert dat naar de lever.
Inhiberende neurotransmitter
Signaalstof tussen twee zenuwcellen die de activiteit van de zenuwcellen remt.
insuline
Hormoon gemaakt in uw alvleesklier wat betrokken is bij de regulering van het suikergehalte in uw bloed. Een tekort aan insuline leidt tot suikerziekte.
insulineresistentie
Als uw lichaam niet meer reageert op insuline en er ongevoelig voor is geworden spreekt u van insulineresistentie. Het gevolg van de ongevoeligheid voor insuline is een oplopend suikergehalte in uw bloed. Insulineresistentie is vaak het begin van diabetes type 2.
Immunosuppresiva
Geneesmiddel dat de werking van uw afweersysteem remt.
ionenpomp
Eiwit in de celmembraan van zenuwcellen om elektrolyten tegen de concentratie in de cel in of juist de cel uit te pompen.
kalium
Mineraal dat samen met natrium, calcium en magnesium betrokken is bij de prikkeloverdracht in zenuwcellen en de samentrekking van spieren.
lipoproteïnen
Molecuul bestaand uit een combinatie van een eiwit en een vetzuur. Deze combinatie maakt de stof in zowel water als vet. Bekende lipoproteïnen zijn LDL en HDL.
LDL
LDL of Low Density Lipoproteïne is een complex molecuul dat vette, niet oplosbare, stoffen door het bloed transporteert. LDL transporteert het onontbeerlijke cholesterol naar uw weefsel. LDL bevat in vergelijking met HDL veel cholesterol.
liponzuur
Krachtige anti oxidant die van nature in de mitochondriën van uw lichaam zit waar het bijdraagt aan de productie van ATP. Liponzuur herstelt en verlengt de levensduur van anti oxidanten als vitamine E en C en maakt giftige zware metalen als cadmium, kwik en koper onschadelijk. Liponzuur zit onder andere in broccoli, spinazie en vlees.
magnesium
Mineraal wat essentieel is voor de geleiding van prikkels in de zenuwcellen, samentrekking van spieren en de productie van energie in de mitochondria. Magnesium is ook noodzakelijk voor het funcioneren van ruim 300 verschillende enzymen in uw lichaam.
mitochondria
Bolvormig celorgaan in het cytoplasma van uw cellen (en in die van de meeste eukaryoten) dat functioneert als energiecentrale.
neurotransmitter
Signaalstof die tussen de uiteinden of synapsen van zenuwcellen zorg draagt voor de overdracht van een prikkel.
neutron
Zenuwcel
NMDA receptor
N-methyl-D-aspartaat receptor is een veel voorkomende receptor die gevoelig is voor de neurotransmitter glutamaat.
oxidatieve stress
Stofwisselingstoestand waarbij in de cel meer dan de normale hoeveelheid vrije radicalen of reactieve zuurstofdeeltjes gevormd worden. De overmaat radicale deeltjes beschadigt de celwand en het DNA.
omega 6
Meervoudig onverzadigde vetzuren, zoals linolzuur en arachidonzuur.
omega 3
Meervoudig onverzadigd vetzuur zoals alfa linoleenzuur en visolie (EPA, DHA)
osteoporose
Aandoening waarbij de structuur van het bot verslechterd door een snelle botontkalking of een vertraagde opbouw. Botten verliezen zo hun stevigheid en structuur waardoor ze broos worden.
pancreas
Alvleesklier, orgaan in de buikholte ter hoogte van de maag wat helpt bij de vertering van voedsel door de productie van enzymen. De alvleesklier produceert via de bloedbaan ook hormonen zoals insuline.
parkinson
Hersenziekte waarbij zenuwcellen langzaam degenereren en afsterven, gekenmerkt door stijfheid en trillen van hand, arm of been bij rust.
systeemziekte
Aandoening die het gehele lichaam raakt.
synaps
Contactplaats tussen twee zenuwcellen.
substance P
Neurotransmitter geassocieerd met de beleving van pijn.
selenium
Spoorelement, tevens anti-oxidant. Verzwakt de werking van giftige zware metalen.
Statine
Cholesterolverlagend medicijn.
taurine
Taurine komt in grote hoeveelheden voor in het lichaam van zoogdieren en speelt een belangrijke rol in het cardiovasculaire systeem, de ontwikkeling en functie van spieren, de retina en het centrale zenuwstelsel. De lichaamseigen aanmaak van taurine is gewoonlijk beperkt; bij suikerpatiënten is het verbruik ervan sterk verhoogd.
thyroxine
Thyroxine of t4 is een hormoon geproduceerd door de schildklier wat werkt op de groei en ontwikkeling van het lichaam (zenuwstelsel) en het metabolisme.
vasculaire dementie
Een van de meest voorkomende vormen van dementie veroorzaakt door een storing in de bloedvoorziening van de hersenen.
vrije radicalen
Reactieve zuurstofdeeltjes die gevormd worden tijdens de stofwisseling, zie ook oxidatieve stress.
zink
Zink is een spoorelement wat nodig is bij een groot aantal enzymen in het lichaam. Zink is nodig bij de opbouw van eiwitten, de afweer, het geheugen en een onderdeel van het hormoon insuline.