Stress, uw zenuwstelsel en adrenaline

Uw zenuwstelsel in uw ruggenmerg en hersenen is een bijzonder complex systeem. Het is opgebouwd uit ruwweg 100 miljard zenuwcellen of neuronen. Dit zenuwstelsel geeft prikkels door die betrokken zijn bij veel processen in ons lichaam. En al die miljarden neuronen zijn ook weer met elkaar verbonden via uitlopers van de cel. Dat noemen we synapsen. Naar schatting heeft elk mens er zo’n 10 tot de macht 14 stuks. Dat is net iets meer dan alle sterren in het Andromeda sterrenstelsel en net iets minder dan het totaal aantal mieren op aarde.

Neuronen kunnen stimuli of prikkels aan elkaar doorgeven doordat ze heel licht elektrisch geladen zijn ten opzichte van hun omgeving. Het verschil is ongeveer -70 millivolt, of vijf procent van de lading van een AA batterij. Die lading krijgen ze door elektrisch geladen stoffen via speciale kanalen in de celwand toe te laten. Of door ze juist actief naar buiten te pompen.

Bent u een man van rond de 20? Dan is de lengte van al uw neuronen bij elkaar opgeteld zo’n 176.000 kilometer. Ongeveer vier rondjes om de aarde. Rond uw tachtigste verjaardag is de totale lengte met 45% afgenomen. Dat er met al die ladingsverschillen geen kortsluiting in uw lichaam ontstaat komt door de extra isolatie van de zenuwcellen. Een laagje vet wat hoofdzakelijk uit het door de reclame zo verafschuwde cholesterol bestaat. We komen hier later op terug.

Als een prikkel in een cel wordt doorgegeven verandert de concentratie van de geladen stoffen in de zenuwcel abrupt. Daarmee verandert ook de lading van de cel. Daarna sluiten de kanalen in de celwand weer en worden bepaalde elektrisch geladen stoffen naar buiten gepompt. De cel herstelt zijn ladingsverschil met de omgeving weer naar -70 millivolt. Totale tijdsduur voor prikkel, ontlading en herstel is 5 milliseconde. En dat is zestig keer sneller dan je met je ogen kunt knipperen.

De verbinding tussen twee neuronen heet een synaps. Aan de ene kant een pre-synaps en aan de overkant een post-synaps. Daartussen zit een kleine ruimte van ongeveer 20 nanometer. Net zo groot als de ruimte tussen twee transistors op de chip in uw smartphone.

Als de prikkel in de pre-synaps aankomt, wordt deze doorlaatbaar voor de stof Calcium. In reactie daarop scheidt de pre-synaps een neurotransmitter uit. De neurotransmitter komt in de ruimte tussen de twee synapsen. Bindt aan de post-synaps en zet daar ook een verandering in gang voor de doorlaatbaarheid van de celwand. De prikkel is doorgegeven.

Twee van die neurotransmitters die u maakt in een bedreigende situatie zijn adrenaline en noradrenaline. Uw hartslag en bloeddruk gaan ervan omhoog, uw spieren spannen, de pupillen worden wijder en uw haren gaan recht omhoog staan. Kippenvel dus. Daarnaast zet uw lichaam razendsnel spierweefsel om in suiker als extra brandstof. Een flinke matpartij of het op een lopen zetten, uw lichaam is er helemaal klaar voor.

Helaas verdwijnt er met de aanmaak van adrenaline ook veel magnesium uit de zenuwcel. Langdurige belasting van uw lichaam waarbij adrenaline wordt aangemaakt maakt zoveel magnesium vrij dat het via de urine het lichaam verlaat. Thrillseekers en topsporters opgelet. Er ontstaat door deze vorm van stress een magnesiumtekort of hypomagnesia.

Een belangrijke biomarker in dit verhaal is de hoeveelheid cortisol in uw lichaam. De hoeveelheid cortisol kan een aanwijzing zijn of iemand depressief is of gezond.